Tarımsal girdi maliyetlerindeki artış ve üretici ile market fiyatları arasındaki uçurum ağustos ayında da sürerken, Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar’ın paylaştığı verilere göre limon tarladan tezgaha ulaşana kadar yaklaşık 8,5 kat zamlandı.
Limon Fiyatlarında 8,5 Katlık Rekor Fark
Şemsi Bayraktar, ağustosta tarladaki fiyatlar ile market etiketleri arasındaki devasa uçurumu gözler önüne serdi. Yapılan araştırmanın sonuçlarına göre, üretici ile market arasındaki en çarpıcı fiyat farkı yüzde 748,4 oranıyla limonda tespit edildi. Bu oran, tüketicinin limonu tarladaki fiyatın tam 8,5 katına satın aldığını gösteriyor. Limonu sırasıyla yüzde 380,3 ile havuç, yüzde 377,9 ile elma, yüzde 240,9 ile kabak ve yüzde 239,4 fiyat farkıyla yeşil soğan izledi.
Üretici ve Market Arasındaki Fiyat Farkları
Ürünlerin üretici ve market fiyatları şu şekilde sıralandı:
- Limon: Üreticide 10,00 TL – Markette 84,84 TL
- Havuç: Üreticide 10,66 TL – Markette 51,20 TL
- Elma: Üreticide 18,75 TL – Markette 89,60 TL
- Kabak: Üreticide 16,02 TL – Markette 54,61 TL
- Yeşil soğan: Üreticide 17,33 TL – Markette 58,83 TL
Bayraktar, limonun tüketiciye 8,5 kat, elma ile havucun 4,8 kat, kabak ve yeşil soğanın ise 3,4 kat yüksek fiyatla ulaştığını vurguladı.
Markette En Çok Yumurta Zamlandı
Ağustosta takip edilen 37 üründen 19’unun fiyatı yükselirken, 18’inde gerileme yaşandı. Market raflarında fiyatı en fazla artan ürün yüzde 37,8 ile yumurta oldu. Yumurtadaki artışı yüzde 19 ile yeşil fasulye, yüzde 11,1 ile yeşil soğan, yüzde 10 ile marul ve yüzde 8,9 ile kuru incir takip etti.
Öte yandan, markette fiyatı en çok düşen ürün yüzde 34,2 ile sivri biber olarak kaydedildi. Bu düşüşü yüzde 28,9 ile kuru soğan, yüzde 24,2 ile kuru üzüm, yüzde 22 ile şeftali ve yüzde 21,2 ile kırmızı mercimek izledi.
Üreticide Limon Fiyatı Sert Düştü
Üretici düzeyinde incelenen 29 üründen 9’unda fiyat artışı yaşanırken, 13 üründe düşüş görüldü, 7 ürünün fiyatı ise sabit kaldı. Tarlada fiyatı en fazla gerileyen ürün yüzde 75 düşüşle limon oldu. Limonu yüzde 54,5 düşüşle kuru soğan, yüzde 24,2 ile patates, yüzde 23 ile yeşil soğan ve yüzde 20 ile şeftali takip etti.
Tarlada fiyatı en çok artan ürün ise yüzde 39,9 ile yumurta oldu. Yumurtayı yüzde 11,1 artışla marul, yüzde 11 ile maydanoz, yüzde 7,3 ile kuzu eti ve yüzde 7,2 ile kırmızı mercimek izledi.
Hasat Dönemi Bolluğu Fiyatları Aşağı Çekti
Limon fiyatlarındaki sert düşüşün arkasında geçen sezondan kalan depolanmış ürünler ile erkenci çeşitlerin piyasaya girmesi yer alıyor. Kuru soğanda ise Orta Anadolu bölgesinde hasat işlemlerinin başlaması ve ithalatın sürmesi fiyatları aşağı çekti. Patateste ise üretim merkezlerindeki yazlık hasadın eş zamanlı olarak yoğunlaşması arz miktarını artırdı. Benzer şekilde, yeşil soğan ve şeftalideki hasat bolluğu da tarladaki fiyatların düşmesine sebep oldu.
Çiftçinin Girdi Maliyetleri Katlanıyor
Tarım üreticilerinin girdi maliyetlerindeki tırmanış ağustos ayında da hız kesmedi. Bir önceki aya göre değerlendirildiğinde mazot fiyatı yüzde 7, DAP gübresi yüzde 4,5, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 4,4 ve üre gübresi yüzde 0,6 oranında artış gösterdi.
Son bir yıllık dönem baz alındığında ise amonyum nitrat gübresi yüzde 61,2, mazot yüzde 57,9, amonyum sülfat gübresi yüzde 55,2, besi yemi yüzde 34,5 ve süt yemi yüzde 31,8 zamlandı. Aynı süreçte tarım ilaçları yüzde 27,8, elektrik fiyatları ise yüzde 25,1 yükseldi.
Bayraktar, yumurta fiyatlarındaki artışın nedenlerini açıklarken “yumurta fiyatlarındaki yükselişte yem, enerji ve nakliye giderlerindeki artışın yanı sıra sektördeki planlama eksikliğinden kaynaklanan arz-talep dengesizliğinin de etkili olduğunu” belirtti.
